Loutraki, Glossa i zachodnia część Skopelos

Kto zna Skopelos tylko z okolic stolicy, na zachodzie wyspy może się zdziwić. Znika gęsta zabudowa, a pojawia się las, i to prawdziwy: sosny aleppo i czarne, gaje oliwne, kępy dębów i szałwii pokrywają wzgórza aż do samego brzegu. Droga z CHORY na zachód wije się po grzbietach, co chwila wychylając się nad zatoki, i dopiero koło Glossy opada ku morzu. Wyspa ma około dwudziestu pięciu kilometrów długości, więc cała trasa to kwestia godziny jazdy, ale dobrze poświęcić jej cały dzień.

Zachód Skopelos został uformowany przez przyrodę i przez trzęsienie ziemi z 1965 roku, które zniszczyło część dawnych wiosek. Ocalałe wsie są mniej turystyczne niż Chora, co przekłada się na tempo życia. W Glossie nadal usłyszysz więcej greckiego niż angielskiego, a w kawiarni przy placu rozmowa toczy się o oliwie, śliwkach i pogodzie. Dla wielu osób właśnie to jest powodem, by w ogóle jechać na tę stronę.

Ta część wyspy jest też rozpoznawalna za sprawą kina. W 2007 i 2008 roku kręcono tu sceny do filmu „Mamma Mia!”, a kaplica widoczna w finale, Agios Ioannis sto Kastri, stała się jednym z najchętniej odwiedzanych miejsc w całym archipelagu. Szersze tło o samej wyspie znajdziesz w Wikipedii. Na szczęście turystyczny boom ominął większość plaż, które nadal są ciche, szczególnie poza szczytem lata.

Z Chory do Panormos i Milii

Pierwsza część trasy to jazda przez środek wyspy. Za Chorą droga wspina się w stronę grzbietu, z którego otwierają się widoki na południowe zatoki. Po drodze mija się kilka niewielkich wsi, z których każda ma swoją kapliczkę i parę domów otoczonych sadami śliwkowymi. Nazwy na tabliczkach są transliterowane różnie, więc nie zdziw się, jeśli ta sama miejscowość figuruje pod dwiema pisowniami.

Panormos

PANORMOS to zatoka na zachodnim wybrzeżu, o długości kilkuset metrów, osłonięta półwyspami i zielonymi wzgórzami. Nazwa po grecku oznacza „całkowicie osłonięty port”, co dobrze oddaje jej charakter. Woda jest tu zwykle spokojna, a plaża złożona z kamyków i piasku wyłożona jest sosnami. Latem działają tu tawerny i wypożyczalnie sprzętu, ale zabudowa jest rozproszona, więc nie ma poczucia tłoku. W pobliżu leży niewielka plaża Kastani, którą uznaje się za miejsce realizacji części scen filmowych, w tym pamiętnych skoków z pomostu.

Milia

Kilka kilometrów dalej na północ leży MILIA, często wskazywana jako najpiękniejsza plaża Skopelos. Jest długa, kamienista, otoczona sosnami i oliwkami, a woda jest przejrzysta i dość głęboka. Do plaży schodzi się z drogi dość stromym zjazdem, dlatego przydaje się pewny napęd. Autobus zatrzymuje się na górze i trzeba dojść pieszo. Latem Milia bywa pełna ludzi, ale dzięki swojej długości zawsze znajdzie się kawałek miejsca. Nieco dalej leży Hovolo, mniejsza i spokojniejsza zatoka, do której dociera się wąską ścieżką.

Glossa, wieś na grzbiecie

Droga prowadzi dalej na północny zachód, aż do GLOSSY, drugiej największej miejscowości wyspy. Wieś stoi wysoko nad morzem, na grzbiecie wzgórza, dzięki czemu z wielu miejsc widać Eubeę i Alonissos. Zabudowa jest biała, kamienna, z drewnianymi balkonami i kwiatami w donicach. Uliczki są strome i wąskie, a w centrum znajdziesz niewielki rynek z kilkoma kawiarniami i piekarnią.

Glossa ma charakter ludowy. Do dziś kultywowane są tu tradycje, jak lokalne stroje noszone w czasie świąt, tańce i obrzędy kościelne. Lokalny dialekt wyspy wyróżnia się szybką wymową, a samo słowo „glossa” znaczy po grecku „język”. Część mieszkańców pracuje w rolnictwie, szczególnie przy śliwkach, orzechach i oliwie, a kolejni w rybołówstwie lub turystyce. Z placu w Glossie widać dachy i zielone zbocza opadające w stronę morza, a w pogodny wieczór zachodzące słońce.

Muzea i kościoły Glossy

W miejscowości stoi kilka starych kościołów z ikonostasami, a w okolicy znajdują się wiejskie kapliczki. Jeśli trafisz na otwarte drzwi, wejdź na chwilę do środka, ale pamiętaj o skromnym ubiorze. W gospodarstwach domowych często sprzedaje się domowe wypieki i śliwki, więc warto zatrzymać się i zapytać.

Loutraki i kaplica na skale

Z Glossy w dół, do morza, schodzi kręta droga o długości kilku kilometrów. Kończy się w LOUTRAKI, małym porcie, który obsługuje zachodnią stronę wyspy. Nazwa oznacza „łaźnie” i jest popularna w Grecji, bo w wielu miejscach istniały naturalne źródła lub ciepłe kąpiele. W Loutraki dziś panuje spokojny, portowy klimat: kilka tawern, mała promenada, parę pensjonatów i molo, przy którym cumują promy kursujące do Alonissos oraz na stały ląd. Latem przybywa tu ludzi, ale zwykle jest spokojniej niż w Chorze.

Agios Ioannis sto Kastri

Na wschód od portu, przy samym wybrzeżu, wznosi się potężna skała, a na niej, jak orle gniazdo, stoi kapliczka AGIOS IOANNIS STO KASTRI, czyli Świętego Jana na Zamku. Wejście prowadzi po schodach wykutych w skale; w przewodnikach pada liczba około stu dziesięciu stopni, ale niektórzy twierdzą, że więcej, bo schody ciągną się w kilku odcinkach. Na szczycie kapliczka jest bardzo mała i biała, a z tarasu rozciąga się widok na Morze Egejskie.

Za sprawą filmu kaplica stała się celem pielgrzymek turystów. Dla miejscowych jest to jednak przede wszystkim świątynia, a nie plan filmowy, dlatego zachowaj ciszę i szacunek. Jeśli odwiedzasz ją w dzień pełen ludzi, poczekaj na swoją kolej na schodach i nie blokuj wejścia.

Wokół Glossy: klasztory i wędrówki

Zachodnia część Skopelos ma kilka klasztorów, które są ciekawą alternatywą dla plaż. Nieopodal Glossy stoi klasztor EVANGELISTRIAS, a w głębi lądu PRODROMOU i METAMORFOSIS, położone wśród lasów. Jedne i drugie są w dużej mierze dziełem XVIII i XIX wieku, a niektóre mają niewielką liczbę zakonnic. W zależności od pory roku możesz je zwiedzić lub tylko podziwiać z zewnątrz. Do wszystkich prowadzą drogi gruntowe lub ścieżki, a ich zaletą jest widok na wyspę oraz cisza.

Dla piechurów wyspa oferuje sieć szlaków, które w ostatnich latach zostały odnowione i oznaczone. Prowadzą przez gaje oliwne, lasy sosnowe i dawne ścieżki między wioskami. Najwyższy szczyt Skopelos, Delfi, sięga około 680 metrów i jest widoczny z większości zachodniego wybrzeża. Wspinaczka wymaga przygotowania, bo cienia jest niewiele, a ścieżki bywają kamieniste.

Palio Klima i Elios

Na zachodnim wybrzeżu, niedaleko Loutraki, leży PALIO KLIMA, dawna wieś uszkodzona w trzęsieniu ziemi w 1965 roku. Jej mieszkańców przesiedlono do nowo zbudowanego ELIOS, nazywanego też Neo Klima, położonego bliżej morza. Dziś stare domy niszczeją, ale niektóre są odnawiane jako domy letniskowe. To dobre miejsce, by zobaczyć, jak natura odzyskuje dawną zabudowę.

Kilka słów o przyrodzie zachodu

Zachodnia strona Skopelos należy do najlepiej zachowanych przyrodniczo fragmentów Sporad. Lasy sosnowe są tu gęste, a pod nimi rośnie typowa dla Morza Śródziemnego makia: mirt, szałwia, tymianek i oregano. Wiosną zbocza wypełnia zapach ziół, a latem monotonny głos cykad. W gałęziach można wypatrzyć jastrzębie i sokoły, a nad urwiskami krążą mewy. Morze wokół północnych Sporad objęte jest ochroną w ramach parku morskiego, o którym piszemy szerzej przy okazji Alonissos, więc woda jest tu wyjątkowo czysta, a w zatoczkach nietrudno spotkać ławice drobnych ryb.

Z tego powodu warto zadbać o to, żeby nie zostawiać śladów. Śmieci i niedopałki w suchym lesie to zagrożenie pożarowe, a latem pożary na greckich wyspach zdarzają się regularnie. Zabierz własny worek na odpadki, nie rozpalaj ognisk i nie parkuj na suchej trawie, bo rozgrzany układ wydechowy może ją zapalić. Przy plażach bez zagospodarowania nie ma koszy, więc wszystko, co przyniesiesz, trzeba zabrać z powrotem.

Uważnym obserwatorom zachód wyspy daje jeszcze jedną nagrodę: nocne niebo. Z dala od miast, przy bezchmurnej pogodzie, widać stąd całą Drogę Mleczną, a w sierpniu spadające Perseidy. Jeśli nocujesz w Glossie, wyjdź wieczorem na skraj wsi, poczekaj, aż oczy przyzwyczają się do ciemności, i patrz w górę, a morze zacznie szumieć gdzieś w dole.

Dalsze plany i połączenia

Z Loutraki odpływają promy do Alonissos, więc zachód jest naturalnym przystankiem na trasie dalej na północny wschód. Opis tej wyspy i okolicznych wysepek znajdziesz w opisie Alonissos i pomniejszych wysepek. W drugą stronę, ku stolicy, polecamy rozdział o mieście Skopelos, a dla rozpoczynających podróż od Skiathos przydatne będą wycieczki po sąsiedniej wyspie.

Planując dzień, możesz przyjąć następujący schemat. Rano wyjazd z Chory autobusem lub samochodem, po godzinie przystanek w Panormos na kawę i kąpiel. Potem Milia i Hovolo, gdzie spędzasz kilka godzin nad wodą. Po obiedzie Glossa na krótki spacer, a stamtąd zjazd do Loutraki, wejście do kaplicy na skale i kolacja w porcie. Na ostatni autobus nie zdążysz, jeśli zasiedzisz się zbyt długo, dlatego wcześniej sprawdź godziny odjazdów i miej plan awaryjny, na przykład taksówkę.

Pod względem żywienia wyspa stawia na proste, lokalne smaki. W tawernach podają ryby, grillowane mięsa, sery z kozich i owczych mleka, warzywa z własnych ogródków oraz oczywiście śliwki. Charakterystycznym daniem jest kurczak lub królik duszony ze śliwkami, a do tego miejscowe wino i oliwa. Porcje bywają duże, więc zamawiaj ostrożnie i dziel się z towarzyszami, tak jak robią to Grecy.

Dodajmy jeszcze, że na zachodzie łatwo przeliczyć się z czasem: dystanse są krótkie, ale kręta droga i zatrzymywanie się na każdym zakręcie sprawiają, że dzień mija szybciej, niż się spodziewasz. Warto więc zacząć wcześnie i nie planować zbyt wielu punktów.

Na koniec warto powiedzieć o ciszy. Zachód Skopelos nie jest miejscem rozrywek: wieczorem zostaje parę barów w Loutraki, a w Glossie życie kończy się przy stolikach na placu. Jeżeli to Ci odpowiada, możesz zostać kilka dni, wędrować po lasach, pływać w pustych zatokach i obserwować, jak wiatr zmienia kolor morza. Jeśli wolisz tętniące życiem miasto, lepiej wrócić do Chory na kolację.