Miasto Lefkada i okolice

Kto przyjeżdża na LEFKADĘ z lądu, wita go najpierw twierdza, potem most, a dopiero potem miasto. Stolica wyspy, nazywana po prostu Lefkada, leży na północnym cyplu, na samym początku wąskiego pasa lądu zamykającego od zachodu lagunę. Ma kilkanaście tysięcy mieszkańców, więc jak na stolicę jest niewielka, ale w sezonie tętni życiem, bo przez nią przechodzi cały ruch turystyczny. Kto zatrzyma się tu na krótko, wyniesie wrażenie kolorowego, nieco bałaganiarskiego miasteczka, w którym życie toczy się na ulicy.

Dla tych, którzy chcą poznać ogólny obraz wyspy, napisaliśmy wprowadzenie w tekście o całej Lefkadzie. Tutaj zajmujemy się samym miastem i najbliższym sąsiedztwem, czyli tym, co da się zobaczyć na dwóch krótkich spacerach i jednej przejażdżce.

Twierdza Agia Mavra

Pierwszą budowlą po przekroczeniu kanału jest twierdza AGIA MAVRA, czyli Święta Maura, od której pochodzi włoska nazwa całej wyspy: Santa Maura. Zbudowano ją w XIV wieku na polecenie władców frankijskich, aby strzegła wjazdu na wyspę i kontrolowała żeglugę kanałem. W kolejnych stuleciach przechodziła z rąk do rąk: obsadzali ją Wenecjanie, Turcy, a później Francuzi, Rosjanie i Brytyjczycy. Każdy z nich dodawał własne elementy, dlatego mury, bastiony i bramy mają różne style.

Do twierdzy prowadzi długa grobla z kamiennym mostem, a w jej wnętrzu można zobaczyć resztki koszar, studni, cystern i kościółka. Część obiektu zachowała się w dobrym stanie, część popada w ruinę, a całość jest chętnie wykorzystywana jako plener koncertów i wystaw. Wejście jest zwykle bezpłatne lub tanie, a godziny otwarcia zależą od sezonu. Z murów otwiera się widok na lagunę, na kanał z pływającym mostem i na góry wnętrza wyspy.

Warto zatrzymać się przy łukach dawnego akweduktu, który w czasach weneckich i tureckich zaopatrywał miasto w wodę. Wiele szczegółów jej historii przybliża hasło Lefkada na Wikipedii.

Spacer po mieście

Centrum miasta tworzy kilka równoległych ulic, które biegną wzdłuż kanału. Najważniejszą jest deptak IOANNOU MELA, wąska, zatłoczona arteria z tawernami, sklepami z pamiątkami i cukierniami. Dla Greków to miejsce wieczornej przechadzki, zwanej volta, podczas której rodzina w odświętnych ubraniach spaceruje tam i z powrotem, pozdrawiając znajomych. Wieczorem w sezonie ulica zamienia się w rzekę ludzi.

Rzuca się w oczy architektura. Po wielkich trzęsieniach ziemi, które nawiedzały wyspę, zwłaszcza po tych z XIX i XX wieku, mieszkańcy wypracowali szczególny sposób budowania. Parter stawia się z kamienia, a wyższe piętra z drewna, często obitego blachą falistą, malowaną na różne kolory. Takie domy lepiej znoszą wstrząsy, a przy tym nadają ulicom radosny, eklektyczny wygląd. Wiele z nich ma drewniane balkony, a w oknach stoją doniczki z geranium.

Główny plac, PLATEIA AGIOU SPYRIDONA, jest sercem życia towarzyskiego. Stoją przy nim kawiarnie, w których można usiąść na dłużej i obserwować przechodniów. W pobliżu stoi kilka kościołów, w tym świątynia pod wezwaniem świętego Spirydona, patrona wysp jońskich, a także Panagia Odigitria i Agios Dimitrios. Ich dzwonnice mają charakterystyczną, jońską formę, a wnętrza zdobią ikony pochodzące z wyspiarskiej szkoły malarskiej XVII i XVIII wieku.

Muzea

Miasto ma kilka niewielkich muzeów. MUZEUM ARCHEOLOGICZNE pokazuje znaleziska z wyspy: naczynia, narzędzia, wyroby ceramiczne i przedmioty grobowe od epoki brązu po okres rzymski,. MUZEUM FONOGRAFU prezentuje kolekcję starych gramofonów, płyt i nagrań, a także instrumentów związanych z dziejami muzyki greckiej. Dla ciekawych tradycji lokalnej istnieje także muzeum folkloru z hafami, koronkami i strojami. Godziny otwarcia zmieniają się w zależności od sezonu, więc najlepiej zapytać w informacji turystycznej.

Laguna Gyra i jej brzegi

Na północny zachód od miasta ciągnie się płytka laguna, nazywana GYRA. Zamyka ją wąski pas lądu z drogą, która łączy Lefkadę z plażami zachodniego wybrzeża. Woda jest tu tak płytka, że brodzą w niej flamingi, czaple i kormorany, a w sezonie wędrownym zatrzymują się także liczne ptaki z północy. Obserwacja przyrody należy do najprzyjemniejszych zajęć na skraju miasta.

Na brzegu stoją pozostałości kamiennych wiatraków i solnisk. Wydobywanie soli było tu dawniej ważnym zajęciem mieszkańców, a niektóre baseny wciąż wykorzystują do tego celu. Wzdłuż grobli można przejść lub przejechać rowerem, który wypożyczysz w mieście. Najlepsze światło pojawia się o zachodzie, gdy woda zmienia kolor z niebieskiego na różowy i złoty.

Po drugiej stronie laguny leży wioska TSOUKALADES, położona nad wodą. Droga biegnie dalej do KARYOTES i na plaże zachodnie, a kto nie spieszy się, może zatrzymać się w jednej z kawiarni nad wodą.

Faneromeni i widok na całość

Na wzgórzu nad miastem stoi klasztor FANEROMENI, jedno z najważniejszych miejsc kultu na wyspie. Leży na wysokości kilkudziesięciu metrów, ale jego położenie na grzbiecie sprawia, że widać stąd całą okolicę. Klasztor ma długą historię, a jego budynki były wielokrotnie odbudowywane po zniszczeniach spowodowanych trzęsieniami ziemi i pożarami. W kościele przechowuje się cenną ikonę Matki Bożej, otaczaną czcią przez mieszkańców.

Tarasy widokowe przy klasztorze oferują jedną z najlepszych panoram na lagunę, kanał, twierdzę i miasto. Na horyzoncie widać Akarnanię na kontynencie, a przy dobrej widoczności góry Epiru. Dojazd z miasta zajmuje kilkanaście minut krętą drogą, a w dni świąteczne ruch bywa większy. Obowiązują normalne zasady ubioru w miejscach kultu, czyli zakryte ramiona i kolana.

W pobliżu klasztoru znajduje się niewielki zbiór ruin starożytnych, związanych z miastem Leukas, którego mury stały niegdyś na tym wzgórzu. Zachowało się niewiele, ale jeśli lubisz archeologię, możesz poszukać fragmentów obwarowań porośniętych krzewami.

Agios Ioannis i plaże w okolicy

Zachodnia strona laguny kończy się długą piaszczystą plażą AGIOS IOANNIS, która jest jednym z ważniejszych miejsc sportów wodnych na wyspie. Wiatr wieje tu zwykle od popołudnia, a płytka woda przy brzegu tworzy idealne warunki dla windsurfingu i kitesurfingu. Z tego powodu w sezonie na plaży pojawiają się kolorowe żagle, a w małych barakach można wypożyczyć sprzęt i wziąć lekcję. Dla osób, które nie uprawiają sportów, plaża jest mniej atrakcyjna, bo wiatr wzbija piasek, a woda bywa mętna.

Inne plaże w sąsiedztwie to PEFKOULIA i GYRA, odległe od miasta o kilka kilometrów. Są spokojniejsze, osłonięte przez zbocza i dobre dla rodzin z dziećmi. Dalej na południu zaczyna się strefa większych plaż zachodniego wybrzeża, opisana w tekście o zachodniej Lefkadzie. Kto woli spokojne zatoki wschodnie, pojedzie w stronę Nidri, o którym piszemy w opisie wybrzeża wschodniego i Vassiliki.

Jedzenie i wieczór

Wieczorem stolica wyspy pachnie smażonymi rybami i grillowanym mięsem. W tawernach przy deptaku dominują dania kuchni jońskiej: ryby z rusztu, smażone kalmary, sałatki z lokalną fetą, a także sofrito, czyli cielęcina duszona w sosie z czosnkiem i białym winem. Na deser warto wypróbować lokalne słodycze z migdałami i miodem oraz kawę po grecku.

Dobrze zjeść obiad późno, jak miejscowi. Tawerny napełniają się po dziewiątej wieczorem, a stoliki z widokiem na kanał trzeba zajmować wcześniej. W sezonie w mieście odbywają się koncerty, a pod koniec lata międzynarodowy festiwal sztuki i literatury, z wydarzeniami w teatrze plenerowym, w twierdzy i na placach. Zainteresowanym polecamy zapytanie o program w informacji turystycznej.

Praktyczne wskazówki

Samochód najlepiej zostawić na parkingu przy nabrzeżu laguny lub przy marinie, bo w centrum jest ciasno, a wiele ulic jest jednokierunkowych. Do twierdzy i na deptak dojdziesz pieszo w kilka minut. W mieście działa dworzec autobusowy, z którego odjeżdżają połączenia do Nidri, Vassiliki, Agios Nikitas i innych miejscowości, ale częstotliwość kursów jest ograniczona, szczególnie poza sezonem.

Noclegi znajdziesz w pensjonatach i hotelach w centrum lub nad kanałem. Miasto jest przyjemnym punktem wyjścia, bo ma sklepy, apteki, bankomaty i punkty wynajmu pojazdów. Latem warto liczyć się z hałasem wieczornym, więc jeśli cenisz ciszę, wybierz pokój od strony podwórka.

Rzeczą wartą zapamiętania jest rytm dnia. Rano miasto budzi się powoli, w południe zamiera, po południu odżywa, a wieczorem zapełnia się ludźmi. Dopasuj do tego własny plan: twierdza i klasztor rano, kąpiel po południu, deptak i kolacja wieczorem. Tak spędzony dzień pozwala poczuć lefkadzkie tempo i wyjechać z dobrym wrażeniem.

Miasto, które się nie poddaje

Historia Lefkady to także historia wstrząsów. Wyspa leży w jednej z najaktywniejszych sejsmicznie stref Europy i trzęsienia ziemi nawiedzały ją wielokrotnie: w XIX wieku, w 1948 roku, w 1953 roku, które zniszczyło sąsiednie Zakinthos i Kefalonię, oraz w ostatnich latach. Mieszkańcy przyzwyczaili się do tego, że domy trzeba budować elastycznie i lekko, a odbudowa jest częścią życia. Nie bez powodu miasto nie ma zabytkowych, wysokich kamienic, jakie spotkasz na Korfu, choć o tamtym świecie przeczytasz w opisie Kerkiry.

Kto zatrzymuje się tu na dłużej, szybko zauważy tę postawę w drobiazgach. Stare kościoły mają dzwonnice stojące osobno, często obok świątyni, by przy wstrząsie nie runęły na dach. W ogródkach rosną drzewa cytrusowe i winorośl, a ludzie rozmawiają o pogodzie i sezonie z niespotykaną u nas pogodą ducha.

Krótkie wycieczki z miasta

Z Lefkady łatwo wyruszyć w kilka kierunków, każdy w obrębie godziny jazdy. Na zachód prowadzi droga do Kathismy i Agios Nikitas, na południe do Nidri i przez górskie serpentyny do Vassiliki, a w głąb wyspy do wsi Karya, znanej z haftów, i do Englouvi, słynącego z lokalnej soczewicy. Na wschód leży stały ląd, gdzie można zwiedzić ruiny starożytnego Akcjum i miasto Preveza, związane z bitwą z 31 roku przed Chrystusem, w której Oktawian pokonał Antoniusza i Kleopatrę.

Dla osób zainteresowanych przyrodą warto rozważyć wizytę w rezerwacie lagun, w których zatrzymują się ptaki. Wycieczki z lornetką odbywają się o świcie, a o tej porze mniej przeszkadza wiatr. Na kanale można też wynająć małą łódź lub kajak i obejrzeć twierdzę z wody, co daje zupełnie inną perspektywę na jej mury.

Na koniec drobna uwaga o porach roku. Wiosną miasto jest spokojne, a laguna pełna ptaków. W lipcu i sierpniu ulice bywają przepełnione, ale właśnie wtedy odbywa się najwięcej imprez. Jesienią, we wrześniu i październiku, wracają chłodniejsze wieczory, w tawernach robi się luźniej, a światło nad lagunami nabiera miękkości, za którą fotografowie przyjeżdżają z daleka.